BBN Haber

Prof. Dr. Ercan Yılmaz

Yönetmek liderlik yapmaktan kolay-3

29.07.2020 00:10

Geçtiğimiz haftalarda olduğu gibi bu haftaki yazımda da liderlerin sahip olması gereken niteliklerden bahsedeceğim. Bunlar: meydan okuma, öngörebilme, manzaralaştırma, hikaye anlatıcılığı, birlemecilik, etkileme, görevleştirebilme, evrimleştirme ve doğruluktur. Bir önceki yazımda bunların ilk dördüyle ilgili açıklamalarda bulunmuştum, bu hafta ise liderlerde bulunması gereken diğer niteliklerle ilgili paylaşımlarda bulunacağım.

Birlemecilik; liderin kurumu bir bütün haline getirebilmesi, tüm takipçileri aynı amaç etrafında kenetleyebilmesidir. Son yıllarda özellikle kamu kurumlarında rastlanan problemlerden biri de bireysel amaçların, kurumsal amaçların önüne geçmesidir. Kurumu bir adres gibi gösteren, kurumun kendisine verdiği unvanı, kurumun kaynaklarını kendi şahsi işlerinde kullanan yöneticilere çok rastlanmaya başlandı. Maalesef kamu kurumlarında hızla bireysel amaçların kurumsal amaçların önüne geçtiği bir kültür oluşmaya başlamıştır. Bu duruma şu şekilde örnekler verilebilir:

  1. Kurumun yaptığı işler yoluyla kendi reklamını yapmaya çalışanlar.
  2. Okulun amaçlarını gerçekleştirmekten çok galericilik, emlakçılık, özel derslerle etütçülük yapan öğretmenler.
  3. Proje üzerinden kendi piarlarını yapmaya çalışan yöneticiler.
  4. Kurumun amaçlarından ziyade kendi partisinin, cemaatinin, tarikatının, üyesi olduğu sivil toplum örgütünün amaçlarını korumaya çalışan, onlara hizmet eden çalışanlar.
  5. Particiliği rant için yapanlar.
  6. Sendikacılığı makam için sürdürenler.
  7. Sivil toplum örgütlerine veya sosyal yardım kurumlarına katkıda bulunmak için değil menfaatlenmek için üye olanlar vb.

Yukarıda belirtilen problemin kaynağı, güçlü bir liderliğin eksikliğidir. Liderlerin kurumdaki tüm çalışanları, kurumun amacı etrafında toplayamamasıdır. Liderin gerçek davası, yönetmeye çalıştığı kurumun amaçlarını en yüksek düzeyde gerçekleştirebilmektir. Lider; bu davayı takipçilerin davası haline getirdiği zaman kurumu bir yapar, kurumu bütün yapar. Liderin “birlemecilik” özelliği budur. Birlemecilik, liderin kurumdaki tüm çalışanların kurumsal amaçları sahiplenmesini ve bireysel amaçlarından daha üstün görmelerini sağlayabilmesidir. Liderler yönettikleri kurumda birliği sahiplenemezlerse herkes kendi bireysel amaçlarının izinden gidecektir. Kurumun amaçları ve varlığı zarar görmeye başlayacaktır. Kurum sahip olduğu tüm kaynakları ve varlığı ile kurumda çalışanların bireysel amaçlarına hizmet etmeye başlayacaktır. Üzülerek söylüyorum ki şu an kamu kurumlarının çoğunda bu gibi durumlar yaşanmaya başlanmıştır. Bir an önce bu durumun önüne geçilmeli, güçlü liderler kurumlarını yönetmeye başlamalıdır.

Liderliğin önemli bileşenlerinden birisi de etkilemedir. Hatta liderliği “izleyenlerini etkileyebilme süreci” olarak tanımlayan birçok bilim insanı vardır. Etkileme lider açısından önemli bir niteliktir. Siz çevrenizdeki insanları etkileyebileceğiniz kadar lider olabilirsiniz. Etkileme; en basit tanımı ile sistemi, yapıyı, insanları harekete geçirebilmedir. Liderlerin; takipçilerine işlerini, sorumluluklarını, aldıkları talimatlarını yerine getirttirebilmesidir. Aynı zamanda, liderin; takipçilerinin kendi istekleriyle düşünce, duygu ve tutumlarını değiştirebilmesidir. Liderler, izleyenlerini etkileyebilmek için kendini koşullara bırakmamalıdır. Hayatındaki tüm süreçlerin kendi kararlarıyla şekillendiğini, oluştuğunu ve yönlendiğini bilmelidir. Etki gösteremediği alanlardan ziyade etki ettiği alanlara emek harcamalıdır. Örneğin, bir okul yöneticisinin MEB’in politikalarını eleştirmekten ziyade okulunda kendi etki alanıyla geliştirebileceği işlere yönelmesi gibi. İnsanları etkilemenin diğer yolu takipçilerini yetkilendirmektir. Yetkilendirme; liderin hem sahip olduğu yetkiyi izleyicileriyle paylaşması, hem de onlara verilen yetkiyi kullanabilecekleri yeterlilikleri kazandırabilmesidir. Örneğin, bir çalışana proje hazırlama görevi verilmesinde yetkilendirmenin şu şekilde gerçekleşmesi gerekir: Bu süreçte liderler; çalışana proje hazırlama ile ilgili kaynak, zaman ve ekip gibi unsurları kullanma yetkisini vermekle beraber, bu kişiye projeyi hazırlayabilecek yeterlilikleri kazandırmaya da çalışırlar ya da proje hazırlama yeterliliği kazandırıp daha sonra proje hazırlama görevi verirler. Etkileme sürecinde iletişim çok önemlidir. Lider, sahte maskelerin arkasına sığınmadan gerçekleştirdiği iletişim tarzıyla takipçilerini etkileyebilir. Kendilerine ait olmayan yüzlerle gerçekleştirdikleri iletişimle takipçilerini etkileyemezler. Yine liderin, takipçilerini etkileyebilmesi için çatışmalarda her tarafın kazançlı çıkabileceği bir yaklaşım benimsemesi gerekir. İzleyenlerini ikna ederken kararlarını somut verilere dayandırması, liderlerin takipçilerini etkileyebilme gücünü artıracaktır. Bencil davranışlar, liderlerin  çevresindeki insanların yanından kaçmasına sebep olabilir.

Liderin sahip olması gereken diğer nitelik görevleştirebilmedir. Görevleştirebilme, liderin takipçilerine “Ben ne yapmalıyım?” sorusunun cevabını verebilmesidir. Lider; takipçilerine görevlerini tanımlayabilmeli, onlara takımlar halinde bu görevleri yerine getirttirebilmelidir. Lider; aynı zamanda takipçilerinin, görevlerini sorumluluk bilinci ile yaptırabilmelidir. Lider, bu yönüyle bir sistem kurucu ve işleticisi olmalıdır. Bir nevi koçluk yapmalıdır. Yani lider kurumun amaçlarını gerçekleştirebilmek için gerekli olan organizasyonu kurmalı, insanları görevlendirebilmeli ve izleyenlerine bu görevleri yerine getirttirebilmelidir. Bu sebeplerden dolayı lider sistem hakkında şikayet eden değil sistem kurabilen kişidir.

Lider, aynı zamanda evrimleştirme uzmanıdır. Lider, takipçilerini dönüştürebilen kişidir. Hz. Muhammed (SAV), M. K. Atatürk, F.S. Mehmet, T. Özal ve yüzlerce lider; izleyenleriyle oluşturduğu bağ ile onları hep dönüştürmüştür. Bu gibi liderler izleyenlerinde yeni bir bakış açısı geliştirmiştir. Liderler izleyenlerinde ortaya çıkan yeni bakış açısıyla, düşüncelerinin evrimleşmesiyle birlikte onların davranışlarında, tutumlarında değişimleri başlatır. Liderin ortaya koyduğu yeni amaçlar farklı düşünceyi, davranışı ve tutumları gerektirebilir. Mevcut düşünce, davranış ve tutumlar değişmeden ortaya konulan yeni amaçların gerçekleştirilmesi zor olabilir. Bu anlamda bir değişime ihtiyaç duyulabilir. Lider evrimleştirme rolü ile bunu gerçekleştirir. Örneğin, M. K. Atatürk mandacıları mücadeleci yapabilmiştir. T. Özal, devletçilerin liberal düşünceye sahip olmalarını sağlamıştır. Peygamberimiz (SAV), zaten bir evrimleştirme ustasıdır. Farklı dinlere inanan veya inançsız insanları, yaymakla görevlendirildiği dinin mümini yapmıştır. Günümüzde kurumları yöneten liderlerin de evrimleştirici olması gerekir çünkü ortaya atılan yeni amaçlara mevcut alışkanlıklarla ve rutinlerle ulaşılamayabilir. Alışkanlıklar, yeninin düşmanıdır. Alışkanlıklar, nasıl düşünülmesi gerektiğini tetikleyebilir. Lider bu döngüyü kıran düşüncelerle beraber yeni alışkanlıklar kazandırabilir.

En son ve en önemlisi de lider, doğru olmalıdır. Düşüncelerinden davranışlarına, eylemlerinden iş yapma biçimine kadar doğruluk üzerine kurulmuş bir kişiliğe sahip olmalıdır. Doğruluk; dürüstlüğü, güveni ve samimiyeti kapsar. İlahi metinler de “Dosdoğru olun.” der. Hayatınızı doğruluk üzerine kurun, emrini iletir. Doğru olan her şey insanidir. Doğruluğun kaynağı, insanın özüdür. Doğruluk insanın özünün isteğidir. Öze uygun davranan insanlar izleyenleriyle güçlü bağlar kurabilir.

Liderlik kolay bir iş değildir. Özünde insan olma işidir. Bu sebepten ötürü belki de bu dünyadaki en zor işlerden birisidir. Liderlerin sahip olması gereken birçok özellikleri paylaştım. Özetle bunlar: Meydan okuma, Öngörebilme, Manzaralaştırma, Hikaye anlatıcılığı, Birlemecilik, Etkileme, Görevleştirebilme, Evrimleştirme ve Doğruluk’tur. Tüm bu özellikler, iç içe geçmiş olup birbirlerinin ön koşulu veya çıktısıdır.

https://twitter.com/ercanylmz28

https://www.instagram.com/ercanylmz28/?hl=tr


Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40

Altın & Döviz