BBN Haber

Prof. Dr. Ercan Yılmaz

Yönetmek liderlik yapmaktan kolay-1

15.07.2020 00:10

Yönetmek insanlık tarihi boyunca heyecan verici bir eylem olmuştur.  Yönetmenin cazibesi yüksektir. Bu yüzden insanlar yönetme gücüne sahip olmak ister. Olayları, problemleri kendi düşüncelerimiz çerçevesiyle ve irademizle yönlendirebilmek ve çözebilmek belki de biz insanların en temel arzularından birisidir. Çünkü yönetimin özünü karar alabilmek oluşturur. KARAR ALMAK. KİM ALACAK?- BEN ALACAĞIM! Benim kararlarımla ve benim düşüncelerimle problemler ve olaylar şekillenecek. Yönetme arzusunun temelinde sanki gizli bir egoist duygu var. BEN KARAR ALMALIYIM! BENİM DÜŞÜNCELERİM DİKKATE ALINMALI! BEN İYİSİNİ BİLİRİM!

Aslında yönetmek bizim hayatımızın bir parçası. Yönetim hangi işi yaparsak yapalım, hayatımızın her aşamasında yaptığımız bir eylemdir. Şu an bu yazıyı okurken bile değerli zamanınızı buna ayırma ve farklı düşüncelere açılma kararını verdiniz. Yani bir yönetme faaliyeti gerçekleştirdiniz. Evimizle ilgili bir problemi çözerken, işimizle ilgili bir süreci gerçekleştirirken devamlı karar veririz ya da bir problemi çözmeye çalışırız. Problem çözmenin son aşamalarından birisi karar vermedir. Yönetim bilimci Simon, ‘Yönetimin kalbi karar vermedir’- demiştir. O yüzden başka bir deyişle yönetim, bir problem çözme sürecidir.

Kurumsal açıdan baktığımızda kurumu yönetmek, yönetmenin sağladığı pozisyonlara sahip olmak çalışanlar açısından elzem bir kariyer beklentisidir. Akademik camiada da akademik süreçte alabileceği en son ünvanı alanların bile, yönetici olma adına yaptıklarına acı verici gözlemlerle şahit olmuşumdur. Bu kişilerde ‘ben müdür, dekan, rektör ve başkan olmalıyım’ düşüncesi hakimdir. Diğer kamu kurumlarında da elbette durum aynı. Kamuda yönetici olma adına riyakarlıktan tutunda sendika değiştirmeye kadar kendinden, düşüncelerinden uzaklaşan, hayatını farklı bir formata sokan kişilere rastlayabilirsiniz. Çoğu zaman yönetici olmak için cemaatleri, tarikatları, sivil toplum örgütlerini, sosyal medya paylaşımlarını, siyasi partileri, dostlukları kullanmak,  başvurulan ve dikkate alınan stratejiler oluyor. Yönetici olmak için tek şey hariç, her şey var. Olmayan şey ise liyakat. Ne adına tüm bunlar? Elbette yönetici olma adına.

O zaman yöneticilik belki de insana kendisinde olmayan bir şeyi sunuyordur. İnsan kendisinde olmayan bir şeyi yöneticilik pozisyonu ile kazanmaya çalışıyordur. Yoksa insanlık onuruna yakışmayan bunca şeyi neyle açıklayacağız?

Yöneticilik insanın kendisinde olmayan hangi şeyleri verir? Yöneticilik kişiye; insanları etkileme, onlara emirler direktifiler verme, atandığı makamdan dolayı insanların ona saygı göstermesi, bir şeyi başkalarına yaptırabilme gücünü verir. Örneğin bir kurumda çalışan, kendini veya evini yönetemeyen birisi bir kurumda yönetici konumuna geçiyor. Bir anda altındaki insanlara emirler veren, onları yönlendirmeye çalışan, çoğu zaman aldığı kararlar sorgulanmayan bir kişi haline geliyor. Muhteşem bir şey değil mi? Böyle bir güce sahip olmak elbette insanları etkileyebilir, insanı o güce sahip olmak için belki de tasvip etmediği davranışlara yönlendirebilir. Aynı zamanda atandığı makamdan dolayı da kazandığı itibar, saygı işin farklı bir cezbedeni. Dün insanlar onu dikkate almazken bir anda herkes etrafında pervane oluyor. Dediklerini dikkate alıyor, düşüncelerini onaylıyor, yanında insanlar davranışlarına dikkat ediyor ve farklı saygı göstergeleri sergiliyor.

Yönetici olan kişi başka neye sahip olur? Yöneticilik insana, altında çalışan insanların gösterdikleri performanstan dolayı neyi hak edip etmediklerini belirleyebilme gücü verir. Bu güç, çalışanların yöneticiden maddi bir ödül elde etme ya da gösterdiği performansın görüldüğünün ve takdir edildiğinin bilinmesinin oluşturduğu bir güçtür. Tüm bunlara yönetici karar veriyor. Yani kimin ne hak edip etmediğine yönetici karar veriyor. Sanki tanrısal bir güç gibi. Böyle bir gücü, yöneticilik makamı bir insana verebiliyor.

Bir makama atanarak verilen yöneticilik rolünün sağladığı diğer güç, insanları yapmaları gereken işleri yapmaları için zorlayabilmedir. Yöneticilerin insanları bir işi yapmamaları durumunda onlara baskı ve ceza uygulama hakları vardır. Yönetici böyle durumlarda soruşturma açma, gözdağı verme, korkutma ve tehdit etme gibi enstrümanları kullanabilir.

Tüm bu güçlere sahip olma hali, yöneticiliğin verdiği statüyü ve makamı koruma arzusunu artırabilir. Yöneticiyi yanlış yapma korkusuna itebilir. Yönetici makamla kendisini özdeşleştirebilir. Makamı sayesinde var olduğunu, makamın kendisine sağladığı kontrol, etkileme, ödül ve ceza gibi güçlerin kendisinden kaynaklandığını zannettirebilir. ‘Bu güçler sayesinde varım, bunlar yoksa ben bir hiçim’ şeklinde düşünebilir. Bu düşünceler korkuyu, riske girememeyi, değişime direnci artırabilir. Yöneticiler o yüzden var olan sistemin kendisine verdiği bu güce sahip olmanın verdiği motivasyonla, sistemi değiştirmeye çalışmazlar. Değişim bir risktir ve hata yapma ihtimalini barındırır. Değişim, görevlerde farklılaşmayı getirebilir. Değişimlerle olabilecek farklılaşma, yöneticinin rol ve görevleriyle ilgili olabilir. Yöneticiler bu yüzden var olanı korumayı, sistemin amaçlarını gerçekleştirmeye çalışmayı, kendisine bu güçlerini verenlerin emir eri olmayı kabul ederler.  Yönettiklerine de kendisinin isteklerine uygun bir şekilde davranmasını beklerler. Yani işin kolayına kaçarlar. Bu kolaylıkla:

Tek amaçlarının var olan sistemi korumak olduğunu düşünebilirler;

Emir almak, emir vermek gibi davranışları daha fazla sergileyebilirler;

Başarılı insanların önlerine geçebileceğinden korkabilirler ve onları baskılayabilirler;

Farklılıklardan korkabilir, farklı düşünceleri engelleyebilirler;

Problemin gündeme gelmesinden rahatsızlık duyup, esas yapması gerekenin problem çözmek olduğunu unutabilirler;

Makamı kendilerine tevdi edenlere hoş görünmeye çalışıp, çalışanların da kendisine hoş gözükmek için  çaba içinde olduğu davranışlara sebep olabilirler;

Makamı kendilerine tevdi edenlerden dolayı yönettiği kurumu farklı baskılara ve yönlendirmelere açık hale getirebilirler;

Üstlere şirin gözükme ve bulunduğu makamı koruma adına kurumsal amaçların dışında farklı eylemlere başvurabilirler.

Kendini göreve getirenler gibi davranmaya, zamanla onlara benzemeye başlar. En sonunda kendi değil, başkası olabilirler.

Belki de içinizden tüm bunları yapmak kolay değil, zor bir iştir diyorsunuzdur. Hakikaten bu yöneticiler çok şey yapıyorlar, çok fedakarlıkta bulunuyorlar- diye düşünebilirsiniz. Ne kolayı tüm bunları yapmak zor diyebilirsiniz.

https://twitter.com/ercanylmz28

https://www.instagram.com/ercanylmz28/?hl=tr


Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40