BBN Haber

Ahmet Çapanoğlu

Yaşlılık ve bilgelik-2

29.06.2020 00:10

Günümüzde insanlara baktığımız zaman belli oranda hayvanların davranışlarıyla bir kesimin uyuşan yanlarını görebiliyoruz. Belli bir kesim, fikir ve düşüncelerden faydalanmak için o yaşlıları yanlarında tutuyor, belli bir kesim de onları korumaya bile ihtiyaç duymuyor. Yani yaşlılara ve onların görüşlerine önem verme durumu neredeyse yok sayılacak derecede ortadan kalktı. Çünkü insanlar hayvanlar gibi değil, çünkü onlarda ego hâkimdir, ama hayvanlarda böyle bir ego durumu söz konusu değildir.

Genç insanlarda taze beyin ve hızlı düşünme kabiliyeti olsa da,  yaşlı insanlarda yeni bir şeyler öğrenebilme, hızlı işlem yapabilme ve beyin kapasitesi zayıfladığı halde beynin oradan buradan parçaları birleştirme özelliği ortaya çıkıyor. Parçaları birleştirirken onlardan büyük anlamlar çıkarabilme ve doğruyu yanlışı daha net görebilme hali olan bilgelik hali ortaya çıkıyor.  Bu da yaşlıların yaşanmışlıklarından çıkardıkları ve ortaya koydukları hikmetler oluyor.

Hikmet; doğruyu yanlıştan bilgece birbirinden ayırt edebilmektir. Bunun içinde hikmet sahibi insanlardan bunun için bahane veya kaynak göstermesi bile istenmeyebilir.

Şimdi sosyal hayatımıza baktığımız zaman önemli kararları vermesi için özellikleri olan veya olması gereken insanlara farklı görevler vermeye çalışılıyor. Bunlar anlık kararla adil davranış ve bilgi sahibi olması gerekirken, ne kadar hak ediyorlar, kararlarında ne kadar doğru ve isabetliler tartışılır ama maçları hakemlere, davaları hâkimlere, hastaları hekimlere teslim ediyoruz. Hakem, hâkim ve hekim kelimeleri, hikmet kökünden türetilmiş.

Farkındasınız değil mi? Davalarda da maçlarda da ve sağlıkta da bu üç grubun önüne gelen konu, belki bir daha asla aynısının tekrarı olmayan, kendine has bir durumlarıyla, sebepleri ve şekilleri aynı olarak karşılarına gelmez. Aynısı olmayan bir davaya bir hâkim emsal gösteremez. Bir pozisyonda ofsayt veya değildir diye bir başka pozisyonu hakem emsal gösteremez. Hiçbir hastanın durumu da aynı şekilde hekimin önüne gelmez. Hastalığın oluşumu, teşhis ve tedavi yöntemleri farklıdır. O yüzden, bu üç meslek grubuna da tekrarı olmayan, kitapta yazmayan bir konu hakkında ictihat yapıp karar verme yetkisi veriliyor. Bu sebepten dolayıdır ki, bu insanların bilge ve hikmet sahibi olması, olayları ve durumları ictihat ederek karar vermeleri gerekir. Dolayısıyla bu yetenek, yaşanmışlıkla, parçaları birleştirmeyle gelişen durumu ortaya çıkartıyor. Yoksa diplomayla ve kitaptan sadece okumakla oluşacak bir durum değil. Yaşanmışlık olmasa kara kaplı kitabı ezberleyen herkes hâkim, tıp kitaplarını okuyan ama tatbik etmeyen herkes hekim, futbolu ve kuralları okuyup yaşanmamışlıkla ortaya koyan da hakem olurdu.

(Bir sonraki yazı  “bilgelerle (yaşlılarla) yaşamak-3” olarak devam edecek)


Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40