BBN Haber

Oktay Mermer

Yalan Neden Söylenir?

21.02.2020 00:10

Yalan: Gizlenen gerçeğin yerine asılsız bilgiyi koyarak karşı tarafı kasten aldatmaya yönelik davranışa yalan denir. Çocuklarda yalan söyleme nedenleri arasında genellikle karşı tarafı aldatma amacı görülmez. Çocuk, sık sık yalana başvuruyorsa bunun belli başlı sebepleri ve çözüm yolları mevcuttur.  Yalan söyleyen çocuğa nasıl yaklaşılması gerektiğini belirlemek için, ne tür bir durumla karşı karşıya olduğumuzu da iyi anlamamız gerekir. Yalan söylemek hepimizin hayatının bir parçası olmuş durumda neredeyse yalan olmadan hayatımızı sürdüremiyoruz desek yanlış olmaz.

Herkes yalan söyleyebilir.  Fakat altında yatan nedenler değişebilir. Yalan söylemenin sebepleri iyi hissetmek, eleştiriden kaçmak, gerçek söylendiğinde yaşanacak cezadan çekinmek, başkaları tarafından onaylanma ihtiyacı, gerçekten zarar göreceğini düşünmek ya da çıkar sağlamak olabilir.

Kimi kişiler sohbetlerine renk katmak için ya da gerçeği söylediğinde çözümsüz kalacağını hissettiğinde masum yani çıkarı olmayan yalan söylerken kimi kişiler patolojik yalancı da denilen fayda elde etmek amacıyla yalan söyleyenlerdir. Oyuncu kişilikler yaratıcılıklarını ortaya koymak için yalan başvurup rol keserler burada amaç çıkar değil sadece ilgi çekmek ya da zor bir durumdan kurtulmak olabilir.  Bazen bazı kişiler için de yalanı bir telkin yöntemi olarak görmek psikolojik olarak daha iyi hissettirebilir.

Kişiler narsistik duygularını tatmin etmek için de yalan söyler. Tüm bu nedenlerin yanında kişi kendini yalan söylemeye mecbur hissediyor ve kronik halde seyrediyorsa patolojik bir durum olup başka bir psikolojik rahatsızlığa da eşlik edebilir böyle bir durumda kişi kendi isteği dahilinde bir psikolojik danışmanlık alıp tedavi olabilir.

Yalan söylemek kişinin aile mutluluğunu, sosyal ilişkilerini ve iş yaşantısını ciddi boyutlarda kötü anlamda etkiler. Kişiyi içinden çıkamayacağı durumlarda bulmasına sebep de olabilir.  Kişiler sosyal ilişkilerinde birbirine üstünlük sağlamak için sık sık yalana başvurabilirler.

İş yaşamındaki ilişkilerde ise daha çok gündelik kaçamaklar, karşı taraf için makul görülebilecek yalanlar söylenir. Aile yaşantısında söylenen yalanlar ise çok daha tehlikeli boyutlara ulaşabilir. İkili ilişkilerde yani sevgiliye ya da eşe özellikle de sevgi konusunda yalan söylemek ilişkilerin temelini sarsacağı gibi karşı tarafın duygularını istismar etmeye de neden olabilir.

Örnek: Çocuğunuzun parka gitme istediğini “işimiz var” gerekçesiyle geçiştirip alışveriş merkezine gezmeye gidiyorsanız çocuğunuz da kendi öncelikleri için yalan söylemenin normal olduğunu düşünmeye başlar.

Bu gibi durumlarda ebeveynler, çocukları değil; kendilerini sorgulamalıdır.

Sosyal Yalanlar: Okula gitmek istemeyen, aşırı uykusu olan veya o gün için bambaşka planları olan çocuklar hasta olduklarını söyleyerek sorumluluklarını kısa bir süre reddetmek isteyebilirler.

Böyle durumlarda çocuklarımızın yalanına gerek kalmadan evde kalması durumunda eğitiminde geri kalacağını güzel bir dille anlatmalıyız, eğer yalan yere hastalığını mazeret ediyorsa çok üstüne gitmemeliyiz.

Yalan söyleme sebeplerini kategorize edebilmek için yalan türlerini incelemeye devam edelim.

Patolojik Yalanlar: Dürtü kontrol bozukluğu olan çocukların ve ergenlerin söylediği oldukça aykırı yalanlardır. Bu tür yalanlar birçok kez amaçsız veya gerekçesiz bir şekilde öne sürülür.

Örnek: Amcası tarafından sürekli aşağılanan bir çocuğun başka bir ortamda amcası sorulduğunda onun öldüğünü söylemesi –amcası sağ olduğu halde- amaçsız bir yalandır.  Bu yalanı tetikleyen duygu ise amcanın varlığından çocuğun hoşnut olmamasıdır. Patolojik yalanlara başvurmanın sebepleri: Reddetmek, istememek ve benzeri olumsuz duygulardır. Bu tür amaçsız yalanlar dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi problemlerden de kaynaklanabilir. Hiperaktif çocuklar genellikle düşünmeden hareket eder ve düşünmeden konuşurlar. Dolayısıyla, söyledikleri yalanın sonucunu veya sebebini düşünmeden söyleyebilirler.

Özellikle patolojik yalanların gözlemlenmesi durumunda alanında uzman çocuk psikiyatristlerine müracaat etmek gerekir. Özetlemek gerekirse, yalan söyleyen çocuk muhakkak gelişim sürecinde bir takım olumsuzluklarla karşılaşmış demektir. Dolayısıyla, yalan söylemenin nedenleri arasında ebeveynlerin eğitim hataları da önemli bir paya sahiptir.

Buna karşılık unutmayın: Her şeye rağmen çocuklarda yalan söylemek tedavi edilebilir bir durumdur.  Şikâyetleriniz ileri boyutta ve kontrol edemeyeceğiniz durumdaysa çocuk psikiyatristlerinden destek almayı ihmal etmeyin.

Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40