BBN Haber

Dr. Ahmet Öztemel

Siyaset; istikrar, liyakat, Kırmızı Plakalar

12.02.2020 00:10
  • E-posta

1 Kasım 1923 tarihinde kurulan I. İnönü Hükümeti’nden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilen 9 Temmuz 2018 tarihine kadar 65 hükümet kurulmuş. 95 yılda 65 hükümet. Demokrasimizde maalesef ara dönemler de var. 1960 ihtilâli sonrası Cemâl Gürsel Paşa’nın iki hükümeti. Elbette güven oylaması gerekmemiş. 1971-Nihat Erim’li, 1972 Ferit Melen’li, 1973 Naim Talu’lu hükümetler. Sadi Irmak hemşerimizin kurduğu 38. Hükümet… Düşünün geçici hükümet kuruyorsunuz, 17 Ocak 1974-31 Mart 1975 tarihleri arasında görev yapıyor ve 17’ye karşı 378 oy ile güvensizlik alıyor Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden. Bülent Ecevit’in 21 Haziran-21 Temmuz arası görev yapan CHP hükümeti de 217’ye karşı 448 oy ile güvensizlikle sona eriyor. 1980 darbesi sonrası Bülent Ulusu’nun kurduğu 44. hükümet de 21 Eylül 1980-13 Aralık 1983 tarihleri arasında ve elbette güven oylaması aranmaksızın görev yapıyor. Ülkemin tek ve ilk kadın Başbakanı Tansu Çiller’in kurduğu 51. Hükümet de Ekim 1995 tarihinde 25 gün görev yapıyor ancak 191’e karşı 421 oy ile güven alamıyor. Davutoğlu’nun iki seçim arası 28 Ağustos 2015-24 Kasım 2015 tarihleri arasında AK Parti+Bağımsızlar+HDP ile kurduğu hükümete de güven oylaması gerekmemişti.

Siyaset iktidar olmak için yapılır. Her siyasetçinin gönlünde kırmızı plakalar yatar. Siyaset tarihimizde en çok İnönü başbakanlık yapmış. 7 kez 1950 öncesi (Cumhuriyet Halk Fırkası ve Cumhuriyet Halk Fırkası), 1962-65 arası ise 3 kez koalisyon hükümetleri Başbakanı. Menderes 5 kez; Demirel 4 kez AP+ 2 kez Milliyetçi Cephe, 1 kez DYP+SHP koalisyonu olarak 7 kez başbakanlık görevi yüklenmiş. Bülent Ecevit bir kez CHP azınlık+ 1 kez CHP+MSP koalisyon,1 kez CHP+CGP+DP+Bağımsızlar koalisyonu, 1 kez DSP, 1 kez de DSP+MHP+ANAP olmak üzere 5 kez başbakanlık görevini üstlenmiş. Cumhuriyet tarihimizin çok partili döneminde en uzun süre Başbakanlık Recep Tayyip Erdoğan’a nasip oldu. (2003-2014)

Cumhuriyet tarihimizde Sağlık, Milli Eğitim, Tarım alanlarındaki bakanlarımızın anekdotlarını paylaşmak istiyorum. 1920 yılının ilk bakanı Adnan Adıvar’dan mevcut bakanımız Fahrettin Koca’ya kadar 99 yılda 56 bakan atanmış. Birden fazla görev alanlar var elbette. En uzun süre bakanlık yapan üç atamayla Refik Saydam. (yaklaşık 14 yıl) İlk ve tek kadın bakanımız Türkan Akyol. (1971) Recep Akdağ iki kez ve toplam 11 yıl 4 ay görev aldı. Cemil Çiçek, Cengiz Gökcek, Mehmet Aydın, Bülent Akarcalı, Nihat Kitapçı, Halil Şıvgın, Rıfat Serdaroğlu, Nafiz Kurt sağlıkla ilgileri bulunmayan Sağlık Bakanları. (Nihat Kitapçı Ziraat Mühendisi, Nafiz Kurt lise mezunu)

30 Eylül 1923 tarihinde ilk Milli Eğitim Bakanlığı görevini yüklenen İsmail Safa Özler’den bugüne Ziya Selçuk 75. Bakanımız. İsmet İnönü’nün 1929 yılında toplam elli gün, Recep Peker’in üç günlük Milli Eğitim Bakanlıkları var. (Aynı görevi birden fazla kez yüklenen bakanlarımızı ayrı ayrı saydım) Hasan Ali Yücel 92 ay,  Hüseyin Çelik yaklaşık 74 ay görev yapmış. Aralarında hukukçu ve gemi mühendisi de bulunan 30 bakanımızın eğitimle ilişkileri yok maalesef.

Tarım ilk bakanımız Zekâi Apaydın. Tarım, Tarım-Orman, Tarım-Orman-Köyişleri, Gıda-Tarım-Hayvancılık, Orman ve Su İşleri, Tarım-Orman gibi adı değişikliklere uğramış bu alanın. Veysel Eroğlu ve Reşat Muhlis Erkmen uzun süreli görev yapan bakanlarımızdan iken Mustafa Kalemli ve Feridun Üstün kısa görev yapanlardan. Hukukçu, işletmeci, lise mezunu, inşaat mühendisi, tıp doktoru bakanlarımız da olmuş ülkemin bu önemli bakanlığında.

Kırmızı plakalar biraz şans, biraz siyasi konjonktür ama ince hesap, genel başkana yakınlık, belki de hepsini gerektiriyor. Bakanlar bakanlıklarını eskiden radyo, günümüzde televizyondan öğreniyorlar çoğunlukla. Yıldırım Akbulut İçişleri Bakanı olduğunu Arjantin Büyükelçiliği’ndeki resepsiyon çıkışı şoföründen, şoförü de radyodan öğrenmiş mesela. (Kaynak; Türkiye’nin Özal’lı Yılları-Orhan Tokatlı) İkinci Özal kabinesini radyodan dinleyen ancak bakan olamadığına üzülen Akbulut’u Özal’ın telefonu rahatlatmış. “Üzülme, seni TBMM Başkanı yapıyorum” müjdesini Özal’dan almış Akbulut Özal Cumhurbaşkanı Yemini etmek için Meclis’e geldiğinde “tören sonrası bana gel, başbakan oldun” müjdesini aldığı gibi.  Kırmızı plakalara azil ile veda edenler de var (1984 Vural Arıkan),gensoruyla veda eden de (Hayrettin Erkmen –Dışişleri-1980), rüşvet suçlamasıyla istifa etmek zorunda kalan da (İsmail Özdağlar 1984) Başbakanın atamasını Cumhurbaşkanı reddettiği için bakan olamayan da var (1979 Uğur Alacakaptan-İçişleri), meclis aritmetiği nedeniyle istifası reddedilen de (Mehmet Can-Adalet). İstifaen ayrılanlardan nedenini “Demirel ile yeni vergiler konusunda anlaşamadık” şeklinde açıklayan da var (1966 Maliye Balanı İhsan Gürsan), parti kuruculuğu reddedilip bakanlığı kabul edilen de (Hüsnü Doğan)

Siyasi aritmetik de bakanlıkta şanslı siyasetçiler ortaya çıkarabiliyor. Yıllarca milletvekilliği yapıp bakan olamayanlar olduğu gibi 2 vekille başbakan yardımcılığı da olabildi geçmişte, bir güvenoyuna bakan olanlar da. Ecevit 11 AP’den ayrılan vekil, CGP,DP ve bağımsızlarla iktidar olduğunda transfer  vekillere bakanlık vermiş de öyle iktidar olabilmişti. Elbette bunca bakanlık için kabine 3 başbakan yardımcısı, 10’u devlet 34 bakanla kurulmuştu. Siyaset tarihimizde bir de çoklu bakanlık yapanlar var. Nahit Menteşe (hukukçu)  Gümrük ve Tekel, Ulaştırma, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Milli Eğitim, Turizm ve Tanıtma, İçişleri ve Devlet Bakanlıkları; Vefa Tanır Sağlık, Bayındırlık, Orman, Milli Savunma ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanlığı görevlerini yapmış psikiyatrist vekilimiz.

Siyaset tarihimizden kısa bir geçiş arz ettim hoşgörünüzle. Makamlar liyakatli ve makama güç verecek nitelikte kişilere nasip olsun inşallah. Ülke menfaatimiz bunu gerektiriyor zira. Saygıyla.

Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40