BBN Haber

Prof. Dr. Ercan Yılmaz

Dogmatizm, bencillik ve dikey bireycilik -2

01.04.2020 00:10

Bir görüşe göre insanın kelime anlamı “Ünsiyet” kavramından gelir. Bu kelimeye göre insan, yalnızlıktan hoşlanmayan, aynı cinsten olduklarıyla birlikte yaşamaktan, mutluluk ve zevk duyan bir varlıktır. İnsan, kendisi dışındaki diğer insanları seven, onlarla hoş geçinen ve hatta onların dertleriyle dertlenmek isteyen bir canlıdır. İnsan bu yanı ile başkalarıyla huzur bulmaya çalışır, topluluk halinde yaşamaktan mutluluk duyar. Ama bu huzurumuzu ve mutluluğumuzu bozanlar vardır. Bunlardan birileri de dikey bireyseller ve bencillerdir.

Geçen haftaki yazımda dogmatiklerden söz etmiştik. Bu hafta gerek iş hayatımda gerekse diğer yaşam alanlarımızda çok karşılaştığım benciller ve dikey bireysellerden söz edeceğim. Bu kişiler de dogmatikler kadar can sıkıcı ve rahatsız edicidirler. Bunlarla aynı ortamda olmak ve çalışmak çok zordur. İnsan olarak bu zorluklarla baş edebilmeliyiz.

Dikey bireyci olan kişiler, başarmak ve kazanmak için her şeyi yapan tiplerdir. Onlar için tek önemli olan şey kendileridir. Her şey onlar için ve onların ihtiyaçlarını karşılamak için vardır. Bir iş yapılacaksa iş önemli değildir, o işin onun çıkarlarına ne oranda hizmet edeceği önemlidir. Örneğin bir iş yaparken o işten nasıl menfaatlenirim diye düşünür ve menfaatlenmek için elinden geleni yapar.

Dikey bireyci insanlar, kendilerini meslek, kurum, aile, dernek, ideolojik yapılar gibi bir grubun üyesi olarak görürler. Fakat kendisini bu gurubun üyeleriyle eşit görmezler. Kendisini grup üyelerinden daha değerli, daha nitelikli, daha becerikli hisseder ve üstüncü bir bakış açısına sahiptirler. Onlar kendilerini başkalarından farklı algılarlar. O yüzden başkalarının yaptıkları işleri devamlı eleştirirler. Kendi yaptıklarını ön plana çıkarırlar. Başkalarının yaptıklarını değersizleştirme gibi bir eğilimleri vardır. Çünkü onlar, enerjilerini rekabetten alırlar. Devamlı başkalarıyla rekabet eğilimindedirler. Bunu hem içten hem de görünür bir şekilde yapmaya çalışırlar. O yüzden kendi yaptıklarından çok söz ederler. Kendi yaptıklarını değerlileştirmek ve başkalarının yaptıklarını değersizleştirmek yoluyla rekabette ön planda olmaya çalışırlar. Örneğin devamlı kendi gerçekleştirdikleri işlerden söz ederler. Bir sohbeti kendi alanına çeker, yaptıklarından söz etmeye başlarlar. Başkalarının yaptıklarını eleştirirler, başkalarının yaptıklarını küçük düşürürler. Sosyal medya paylaşımlarında kendi yaptıklarını önemliymiş gibi gösterip, başkalarının yaptıkları işleri ve iş yapma yöntemlerini dolaylı bir şekilde eleştirirler.

Dikey bireyci insanlar, BEN, BEN derler. Onların “Ben”  “Ben” demeleri çevresindeki insanları yokmuş gibi davranmalarına sebep olur. Devamlı bir makam almaya bir statü kazanmaya çalışırlar. Statüleriyle, makamlarıyla var olmaya çalışırlar. Belli makamlara ve statülere başkalarından ziyade kendilerinin layık olduğunu düşünüler. İçten içe insanları yönetme isteği ve tüm gücü elinde bulundurma arzuları vardır.  Onların statü sahibi olmaları önemlidir. Çünkü bu statüyü, diğer insanlar üzerinde otorite kurma aracı olarak görürler. Örneğin ilişkilerini statü ve makam kazanma, güçlü yapılarla (dernek, sendika, lobi vb.) ilişki kurma amacına yönelik olarak sürdürmeye çalışırlar.  

Dikey bireyci insanlar, kendi düşünceleri dışındaki farklı düşüncelere tahammül edemezler. Kendi çıkarlarına ters düşen her türlü fikri ve düşünceyi reddederler. Onlar için kendi çıkarları, düşünceleri, grubun çıkarları ve düşüncelerinden üstündür. Onlar için uzlaşma, alınan kararların sonuçlarının kendi lehine olduğu zamanlarda gerçekleşir.  Bu kişiler aynı zamanda bencildir. Onların dogmatik,  otoriter, farklılığa tahammülsüz, bireyci ve bencil olma eğilimleri olasıdır. 

Bu insanları tanımaya yönelik sizler için aşağıda bir çetele düzenledim. Birisinin “Dikey Bireysel” olduğunu anlamak istiyorsanız bu çeteleyi kullanabilirsiniz. Sadece yapmanız gereken çetelede yer alan kriterlere o kişinin sahip olup olmadığını belirlemeniz. Tabi kendinizi de değerlendirebilirsiniz.

Bu çeteleden sonra artık etrafınızdaki dikey bireyselci kişilerin, daha çok dikkatinizi çekeceğini ve onları daha iyi tanımlayabileceğinizi düşünüyorum. Bu haftaki yazıma bol sağlıklı günler diyerek sonlandırmaya çalışacağım. Zor günler geçiriyoruz. Dünyamıza, ülkemize, sevdiklerimize ve kendimize gelebilecek zararlardan dolayı kaygı duyuyoruz. Bizim insan olarak kelime anlamımız Ünsiyet’ten gelebilir ama bu günlerde biraz yalnız kalmaya, kendimizi başkalarından soyutlamaya çalışmalıyız. İnsanlık olarak COVID-19’u yeneceğiz. Uzmanların tavsiyelerine biraz daha fazla uymaya kendimizi zorlayalım.

https://twitter.com/ercanylmz28

https://www.instagram.com/ercanylmz28/?hl=tr


Yorum Yaz - Yorumlarınız editör onayından sonra yayınlanacaktır

Bizi Takip Edin

Namaz Vakitleri

KONYA

05.02.2020
İmsak 05:00
Güneş 07:50
Öğle 13:05
İkindi 16:04
Akşam 18:22
Yatsı 19:40